Yıl:2017   Sayı: 11   Alan: Türk Sanat Müziği  

Emre PINARBAŞI
XX. YÜZYIL TÜRK MÜZİĞİ SAZ İCRACILARININ TAKSİMLERİ KAPSAMINDA HÜZZÂM MAKAMINDAKİ PERDE VE ARALIK KULLANIMI ANLAYIŞI
 
Amaç: Bu çalışmada XX. yüzyıl Türk Müziği saz icracılarının taksimleri bağlamında Hüzzâm Makamındaki perde ve aralık kullanımı ortaya çıkarılarak bu perde kullanımlarını Arel-Ezgi-Uzdilek ses sisteminde belirtilen nazariyatla karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Metot: Bu çalışma taksim kayıtlarından elde edilecek verilerin sayma, sıralama, ortalama alma ve yüzde alma gibi istatistiksel metodlarla incelemeye dayalıdır. Müzikteki sesleri sayısal olarak ifade edebilmek mümkün olduğundan istatistiksel yöntemler müzikal analizde kullanılmıştır. Analiz sonrasında elde edilen verilerle de eldeki tüm veriler karşılaştırma yolu ile incelenerek sonuç elde edilmeye çalışılmıştır. Bulgular: Saz icracılarının Hüzzâm makamındaki taksimlerinin MakamBox yazılımı ile analizi sonrasında Arel-Ezgi-Uzdilek ses sisteminde herhangi bir değiştirme işareti ile gösterilemeyen perde ve aralık kullanımları tespit edilmiştir. Sonuç: Çıkan veriler sonucunda Arel-Ezgi-Uzdilek ses sisteminde bulunmayan perde ve aralıklarla karşılaşılmıştır. Hüzzâm makamı örneğinde olduğu gibi günümüz kullanılan nazariyat sisteminde diğer makamlarda da benzer gösterilemeyen perdelerin ifade edilebilmesinde imkânsızlıklar yaşanmaktadır. Bu imkânsızlıkların giderilebilmesi, eski ve mevcut icraların daha iyi ifade edilebilmesi, müzikolojik olarak daha iyi analiz edilebilmesi, usta-çırak ilişkisinin daha nice seneler sonrasına sağlıklı şekilde nazari olarak aktarılabilmesi için Türk müziği ses sistemi nazariyatının güncellenerek yeniden ortaya koyulmasına ihtiyaç duyulduğu öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Türk Müziği, Makam, Nazariyat, Müzikoloji

Doi: 10.17370/UHMAD.2017.3.1

WITHIN THE SCOPE OF 20TH CENTURY TURKISH MUSICAL INSTRUMENT PERFORMERS’ TAKSIM, FRET AND INTERVAL USAGE IN MAQAM OF HUZZAM
 
Aim: In this study, it is aimed to investigate the use of curtains and gaps in the Hüzzam makam in the context of 20th century Turkish music makers' submissions and to compare these curtains with the theories mentioned in the Arel-Ezgi-Uzdilek sound system. Method: This study is based on examining statistical methods such as counting, sorting, averaging and percentage taking of data obtained from improvised instrument records. As it is possible to express the voices in music numerically, their statistical methods have been used in musical analysis. The data obtained after the analysis were examined by comparing all the data at hand to try to obtain the result. Results: After analyzing the improvisations of instrument performers with MakamBox software in the Hüzzam makam, the usage of pitch and interval which can not be indicated with any change mark in Arel-Ezgi-Uzdilek sound system have been determined. Conclusion: As a result of the resulting data are not found in the Arel-Ezgi-Uzdilek sound system has encountered fret and intervals. As in the case of the Hüzzam makam, impossibilities exist in the expression of the similar frets in other makam in the theory system used today. It is understood that it is necessary to update and re-examine the Turkish music sound system theory so that these impossibilities can be overcome, the old and present performances can be better expressed, musicologically can be analyzed better, master-apprentice relation can be conveyed in a healthy way after the better times.

Keywords: Turkish Music, Makam, Theory, Musicology

Doi: 10.17370/UHMAD.2017.3.1

Tam Metin