Yıl:2017   Sayı: 11   Alan: Müzik Tarihi  

Uğur Cihat SAKARYA
KAYIP BİR İMPARATORLUĞUN MÜZİKAL HAZİNELERİ: AZTEK PERKÜSYON ÇALGILARI
 
Kapsam: Bu araştırmada günümüzdeki Meksika topraklarına 14-16. yüzyıllarda hükmeden Aztekler’in müzik kültürleri ve perküsyon çalgıları incelenmiştir. Bugün Aztek müziğini araştırmak ilk bakışta zor bir uğraş olarak görünür. Ancak araştırmacı çok da şanssız sayılmaz. Çünkü günümüzde dünyanın çeşitli şehirlerindeki müzelerde korunmakta olan Aztek üflemeli ve perküsyon çalgıları esas kaynaklara halen ulaşılabileceğini gösterir. Yöntem: Araştırmada nitel bir araştırma yöntemi kullanılarak, konuyla ilgili literatür taraması yapılmıştır. Amaç: Araştırmanın amacı, Aztek müzik kültürü ve perküsyon çalgıları hakkında Türkçe müzikoloji literatürüne katkı yapmak ve gelecekte yapılacak olan araştırmalara önayak olmaktır. Bulgular: Bu doğrultuda ilk olarak Aztek tarihiyle ilgili bilgiler verilmiş, bu uygarlığın nasıl tarih sahnesinden “kaybolduğu” açıklanmıştır. Ardından müzik kültürü incelenmiş, Azteklerde müziğin önemi, ritüel işlevi, müzikle uğraşan sınıfın sosyal statüsü incelenerek yapısal çıkarımlara geçilmiştir. Dizi yapısı ile ilgili olarak arkeolojik üflemeli çalgı numunelerinin dayandıkları pentatonik ses yapısı hakkında çıkarımlar yapılmış, bunlar tanımlı perdeler üretebilen perküsyon çalgılarının ses olanaklarıyla karşılaştırılmıştır. Sonuç: Sonuç olarak Aztek müziğinde dizisel yapının minör pentatonik diziye dayalı olduğu görülmüştür. Hornbostel-Sachs çalgı sınıflandırmasından hareketle sınıflandırılan Aztek perküsyon çalgıları membranofonlar ve idiofonlar olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Bunların ses olanakları (tanımlı-tanımsız), yapılış şekilleri, yapımında kullanılan malzemeler ve ritüellerdeki rolleri ayrıntılı şekilde incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Aztekler, Aztek Müziği, Perküsyon Çalgıları, Teponaztli, Huehuetl

Doi: 10.17370/UHMAD.2017.3.2

THE MUSICAL TREASURES OF A LOST EMPIRE: AZTEC PERCUSSION INSTRUMENTS
 
Content: In this research, music culture and the percussion instruments of Aztecs, which they were dominated to current Mexican lands by 14-16. centuries, are examined. Today, examination of music of Aztecs looks hard at first glance. But researcher is not unlucky, too. Because wind and percussion instruments of Aztecs, which these are preserving in the museums of various cities in the world, show that basic sources can be reached currently. Method: In the research, using a qualitative research method, have scanned literature about the topic. Aim: Aim of research is contribute to the Turkish musicology literature and pioneer to the future researches. Findings: In this direction, initially, informations about Aztec history is given, how to disappear of this civilization from the stage of history is explained. After, musical culture is examined, importance of music in Aztec civilization, ritual function of music, social status of social class which deal with music, are examined and proceeded to structural inferences. About the scale structure, firstly, inferences about the archaeological wind instrument specimens that based on pentatonic pitch structure, have been made; these facts are compared with sound possibilities of percussion instruments that producing defined pitches. Results: Consequently, were seen that the scale structure in Aztec music is based on minor pentatonic scale. Moving from Hornbostel-Sachs instrument classification method, Aztec percussion instruments are divided into two groups: membranophones and idiophones. The sound possibilities (defined-undefined), forms of making them and used materials and the roles of these in rituals are detailedly examined.

Keywords: Aztecs, Aztec Music, Percussion Instruments, Teponaztli, Huehuetl

Doi: 10.17370/UHMAD.2017.3.2

Tam Metin