Yıl:2017   Sayı: 11   Alan: Müzikoloji  

Gökhan YALÇIN
KANTEMİROĞLU EDVÂRI’NDA “HÜSEYNÎ KÜLLÎ KÜLLİYÂT-I MAKÂMÂT” ADLI SAZ ESERİNİN İNCELENMESİ
 
Amaç: Bu çalışmada Kantemiroğlu Edvarı'nda "Külli Külliyat-ı Makamat" örneklerinin en önemlilerinden birisi olan "Der Makâm-ı Hüseynî Külliyât-ı Küllî Külliyât ve Külliyât-ı Makâmât usul fahte" künyeli eserde kullanılan makamların incelenmesi amaçlanmaktadır (Kantemiroğlu, eser no:296; Kevserî Mecmuası, eser no:201). Metot: Çalışmada karşılaştırma yöntemi kullanılmıştır. Öncelikle eser içerisindeki makamların seyir özellikleri belirlenmiş, daha sonra da Kantemiroğlu Edvarı'nda verilen açıklamalar ile karşılaştırılmıştır. Bulgular: Eserin dört bölümden oluştuğu, birinci bölümde on bir, ikinci bölümde on iki, üçüncü bölümde on beş ve dördüncü bölümde yedi olmak üzere kırk beş makam ve terkibe yer verildiği tespit edilmiştir. Makamların hüseyni, uzzal, saba, kûçek, zengüle, buselik, büzürk, zirefkend, neva, uşşak, bayati, muhayyer, sünbüle, acem, kürdi, şehnaz, bestenigâr, segâh, nikriz, rehavi, rast, mahur, nişabur, pençgâh, çargâh, nühüft, ırâk, evç, hisar ve terkiplerin ise şîrâz, ısfahan, buselikaşiran, babatahir, arazbar, karcığar, nihavend, acemaşiran, hicaz, hüzzam, geveşt, maye, râhatülervâh, muhâlifırâk, ısfâhanırâk, sultânîırâk olduğu görülmüştür. Sonuç: Çalışmada Kantemiroğlu'nun verdiği bazı makam açıklamaları ile seyir örnekleri arasında farklılıklar olduğu, bir makamın ise ne bestelenmiş eserler arasında ne de Türk musikisi nazariyat kitaplarında bir örneğinin dahi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kantemiroğlu Edvarı, Türk Musikisi, Müzikoloji, Külli Külliyat

Doi: 10.17370/UHMAD.2017.3.3

RESEARCH OF AN INSTRUMENTAL PİECE NAMED
 
Aim: The purpose of this study is to examine the maqams were used in "Der Makâm-ı Hüseynî Külliyât-ı Küllî Külliyât ve Külliyât-ı Makâmât usul fahte" that is one of the most significant sample of "Külli Külliyat-ı Makamat" (Kantemiroğlu, no:296; Kevserî Mecmuası, no:201). Method: A comparison method was used in the study. In this study the cruising features of the maqams in the work are primarily determined. Then these are compared with the explanations given in Kantemiroğlu Edvarı. Results: It is determined as the work is comprised of four sections, the first section included eleven maqam and compound, the second section twelve, the third section fifteen and the fourth section seven. Thus it contains forty-five maqam and compound in total. It is seen that the maqams are hüseyni, uzzal, saba, kûçek, zengüle, buselik, büzürk, zirefkend, neva, uşşak, bayati, muhayyer, sünbüle, acem, kürdi, şehnaz, bestenigâr, segâh, nikriz, rehavi, rast, mahur, nişabur, pençgâh, çargâh, nühüft, ırâk, evç, hisar ve terkiplerin ise şîrâz, ısfahan, buselikaşiran, babatahir, arazbar, karcığar, nihavend, acemaşiran, hicaz, hüzzam, geveşt, maye, râhatülervâh, muhâlifırâk, ısfâhanırâk, sultânîırâk. Conclusion: In this study, Consequently, there are differences between some maqam explanations given by Kantemiroğlu and cruise samples. Moreover it is seen that a maqam has not a sample neither among the composed works nor in Turkish music theory books.

Keywords: Kantemiroğlu Edvarı, Turkish Music, Musicology, Külli Külliyat

Doi: 10.17370/UHMAD.2017.3.3

Tam Metin