Yıl:2018   Sayı: 12   Alan: Müzikoloji  

Bilen IŞIKTAŞ
DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE ORGANOLOJİ ÇALIŞMALARI: ÇALGILARIN SINIFLANDIRILMASI, İŞLEVİ VE ANLAMI
 
Amaç: Toplumbilimsel bir pencereden bakılarak kaleme alınan bu çalışmanın amacı müzikoloji ve organoloji arasındaki ilişkiyi sosyal bilimler perspektifiyle Türkiye’de ve Dünyadaki çalışmalar ve çalgılar üzerinden ele almaktır. Metot: Çalgıların akustik ve fiziksel özelliklerinin değerlendirilmesinin yanında antropoloji, arkeoloji, etnografya, etnomüzikoloji, folklor, müzikoloji, sosyoloji ve tarih gibi disiplinlerle işbirliği yapmaktadır. Kısacası başka araştırma alanlarının temel konularıyla kuramsal yönelimlerin giderek daha özgür biçimde etkileşim içindeki oldukları ortaya çıkmaktadır. Bulgular: Sesin tarihte oynadığı rolü düşündüğümüzde onun insan hançeresinden ve bir çalgının haznesinden çıkarak işitsel görkemin yaratılarına esin kapılarını açtığını ifade edebiliriz. İnsan tarih sahnesinde var oluşundan itibaren etrafındaki nesneleri kullanarak ses elde etmiş ve onları çalgıya dönüştürmüştür. Sonuç: Daha erken zaman çalgılarının 21. yüzyıldakilerle karşılaştırıldığında görünüşleri, teknik işlevleri, anlamı, çalma teknikleri veya sesleri açısından farklılıklar taşıdığı görülmektedir. Uzun dönemler boyunca çalgıların varoluş biçiminin bütünündeki bu farklılaşmalarla birlikte insanların duyularıyla algılama biçimi de değişmeye başlamıştır. Çalgılar bu yolla içinde yaşanılan toplumun kültürel kodlarıyla algılamayı gerçekleştiren araçlara dönüşüvermişlerdir. Onlar maddî varlık olmalarının ötesinde düşünsel bir içeriğe de sahiptirler ve tarihsel tanıklıkların öğesidirler. Organoloji; çağın koşullarına, taleplerine ve müzikteki kullanılma biçimlerine göre şekillenen, teknik yoldan yeniden-üretilebilen çalgıların tarihi olup, çeşitli kültürlerdeki kullanımı ve sınıflandırılması gibi birçok çalışma çevresinin kesişim noktasında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler: Çalgı Bilimi, Müzikoloji, Kültür, Çalgı, Müzik

Doi: 10.17370/UHMAD.2018.1.1

ORGANOLOGY STUDIES IN THE WORLD AND IN TURKEY: CLASSIFICATION, FUNCTION AND MEANING OF MUSICAL INSTRUMENTS
 
Aim: The objective of the paper is to study the relationship between musicology and organology from a sociological standpoint, drawing from existing studies and instruments in Turkey and around the globe. Method: The discipline intersects with many areas of study including the use and classification of instruments in various cultures. Aside from the evaluation of acoustic and physical qualities of instruments, organology collaborates with anthropology, archaeology, ethnography, ethnomusicology, folklore, musicology, sociology and history. In brief, it becomes clear that main topics in different fields of research and theoretical approaches interact with each other with increasing freedom. Results: Considering the role sound plays in history, one may assume that it inspires creations of auditory splendor out of human larynx and the hollow of an instrument. Since their emergence in history, humans used objects around them to derive sounds and turned these objects into instruments. Conclusion: When compared with those in the 21st century, instruments from earlier ages vary in terms of their appearance, technical functions, meaning, play techniques or sounds. For long periods of time, humans’ sensory perceptions changed along with such changes in the structure of instruments as a whole. Hence, at a certain point, instruments turned into tools to perceive cultural codes in a given society. Beyond their material existence, they have an intellectual content and play a part in historical testimonies. Organology refers to the history of instruments, which are technically reproducible, shaped by the conditions and demands of their time as well as by their use in music.

Keywords: Organology, Musicology, Culture, Musical Instrument, Music

Doi: 10.17370/UHMAD.2018.1.1

Tam Metin